Trong xây dựng hiện đại, kích thước thang máy chung cư là yếu tố kỹ thuật quan trọng cần được tính toán chính xác ngay từ đầu. Việc xác định đúng kích thước không chỉ giúp đảm bảo hiệu suất vận hành, an toàn cho cư dân mà còn là điều kiện tiên quyết để nghiệm thu công trình. Một sai sót nhỏ trong việc tính toán kích thước hố thang hay chiều cao tầng trên cùng (OH) có thể dẫn đến hậu quả lớn: thang không đạt chuẩn phòng cháy chữa cháy (PCCC), gây ùn tắc giờ cao điểm, hoặc thậm chí là không thể lắp đặt được thiết bị. Bài viết này của TTZ Việt Nam sẽ cung cấp giải pháp kỹ thuật cụ thể, chuyên sâu và dễ áp dụng.
1. Tầm quan trọng của kích thước thang máy chung cư
Việc thiết kế kích thước thang máy cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa kiến trúc sư và kỹ sư chuyên ngành. Thực tế đã có nhiều trường hợp hố thang sau khi xây xong bị lệch hoặc thiếu diện tích để lắp đặt ray dẫn hướng, gây lãng phí thời gian và chi phí sửa chữa.
Kích thước thang máy chung cư quyết định 3 yếu tố chính:
1.1. Đảm bảo khả năng vận chuyển
Thang máy là phương tiện di chuyển chính của tòa nhà. Kích thước bên trong cabin sẽ quyết định tải trọng, tức là số lượng người tối đa có thể đi trong một lần.
- Phân tích thực tế: Một chung cư 35 tầng có khoảng 1000 cư dân. Vào giờ cao điểm sáng (7h – 8h):
- Nếu chọn thang nhỏ (630kg, khoảng 8 người): Thang phải dừng đón/trả liên tục, số chuyến tăng lên, dẫn đến thời gian chờ đợi tại sảnh rất lâu.
- Nếu chọn thang lớn (1000kg, khoảng 13 người): Mỗi chuyến giải tỏa được lượng người lớn hơn, giúp lưu thông nhanh chóng hơn.
- Hậu quả của việc tính sai: Thời gian chờ đợi quá 60 giây sẽ khiến cư dân bức xúc, làm giảm giá trị và uy tín của dự án chung cư cao cấp.
1.2. Tuân thủ quy định PCCC và Cứu hộ
Đây là yêu cầu bắt buộc của pháp luật Việt Nam hiện hành. Theo QCVN 06:2022/BXD về An toàn cháy cho nhà và công trình, thang máy chữa cháy/cứu hộ cần có kích thước đủ lớn để phục vụ công tác y tế.
- Yêu cầu về Băng ca: Trong các tòa nhà cao tầng, phải có ít nhất một thang máy có kích thước đủ để vận chuyển băng ca y tế cấp cứu. Kích thước băng ca tiêu chuẩn hiện nay là 600mm (Rộng) x 2000mm (Dài).
- Yêu cầu thiết kế cabin: Để chứa vừa băng ca này, cabin thang máy phải có chiều sâu bên trong tối thiểu 2100mm.
- Yêu cầu hố thang: Để có được cabin sâu 2100mm, hố thang xây dựng lọt lòng phải đạt từ 2300mm đến 2400mm tùy theo loại cửa thang. Nếu hố thang không đạt kích thước này, công trình sẽ bị bác bỏ hồ sơ nghiệm thu PCCC.
1.3. Tối ưu hóa diện tích xây dựng và chi phí thiết bị
- Tiết kiệm diện tích: Diện tích xây dựng chung cư hiện nay rất đắt đỏ. Tính toán kích thước vừa đủ giúp chủ đầu tư tăng thêm diện tích sử dụng cho các căn hộ.
- Chi phí thiết bị: Hầu hết các hãng thang máy lớn (Mitsubishi, Otis, Fuji…) đều có bảng kích thước tiêu chuẩn toàn cầu. Nếu bạn xây dựng hố thang theo các kích thước này, giá thành sẽ rẻ hơn và thời gian đặt hàng nhanh hơn. Ngược lại, những hố thang có kích thước lạ (ví dụ quá hẹp ngang nhưng lại cực kỳ sâu) sẽ buộc nhà máy phải sản xuất riêng (phiên bản đặc biệt), làm tăng giá thêm 20-30%.
2. Quy định chung khi lắp đặt thang máy chung cư
Trước khi đi vào bảng số liệu chi tiết, chủ đầu tư và giám sát xây dựng cần nắm vững các quy chuẩn về phần thô (xây dựng) theo TCVN 6395:2008.
2.1. Yêu cầu về độ thẳng đứng của hố thang
Hố thang máy giống như một trục đứng xuyên suốt tòa nhà. Theo tiêu chuẩn Việt Nam, độ lệch cho phép tính từ tâm hố là:
- Hố thang cao dưới 30m: Sai lệch không quá 25mm.
- Hố thang cao dưới 60m: Sai lệch không quá 35mm.
- Hố thang cao trên 60m: Sai lệch không quá 50mm.
- Giải pháp: Khi thi công, nên sử dụng máy toàn đạc hoặc thả dọi chuyên dụng để kiểm tra từng tầng. Nếu hố bị nghiêng, thợ sẽ phải đục bê tông (ảnh hưởng kết cấu) hoặc thu nhỏ cabin (làm giảm tải trọng và sai lệch hồ sơ thiết kế).
2.2. Quy chuẩn về Hố Pit và OH (Chiều cao tầng trên cùng)
Đây là hai khoảng không gian an toàn bắt buộc ở điểm thấp nhất và cao nhất của thang máy.
- Hố Pit (Hố đáy):
- Phải đổ bê tông dày tối thiểu 200mm và có khả năng chống thấm tuyệt đối.
- Lưu ý kỹ thuật: Hố Pit là nơi đặt các thiết bị giảm chấn bằng lò xo hoặc thủy lực. Nếu nước ngấm vào, không chỉ làm hỏng thiết bị mà còn gây rò rỉ điện, cực kỳ nguy hiểm cho người sử dụng và nhân viên bảo trì.
- Chiều cao tầng trên cùng (OH):
- Là chiều cao tính từ mặt sàn hoàn thiện của tầng cao nhất (Top floor) đến mặt dưới trần phòng máy (hoặc trần hố thang).
- Mục đích: Đảm bảo khi cabin đi lên tầng cao nhất, vẫn còn một khoảng trống an toàn (Safety space) để thợ kỹ thuật có thể đứng trên nóc cabin sửa chữa, bảo trì. Ngoài ra khi thang máy chẳng may đi quá hành trình, khoảng OH đủ cao sẽ giúp cabin không bị va chạm vào trần tòa nhà.
- Nhiệt độ khu vực phòng máy/đỉnh hố thang cần giữ dưới 40 độ C để bảo vệ biến tần và bo mạch điều khiển.
3. Tiêu chuẩn kích thước thang máy chung cư chi tiết
Dưới đây là bảng thông số kỹ thuật do TTZ Việt Nam tổng hợp cho các loại hình chung cư phổ biến.
Lưu ý: Các kích thước dưới đây là Kích thước lọt lòng (khoảng cách bên trong hố sau khi đã trát vữa). Khi xây thô, bạn nên xây rộng hơn khoảng 20-30mm để trừ hao sai số.
3.1. Chung cư Mini & Nhà ở kết hợp văn phòng (Dưới 10 tầng)
Đặc thù: Diện tích nhỏ, lưu lượng người vừa phải. Ưu tiên thang không phòng máy để tiết kiệm chiều cao tòa nhà.
| Hạng mục | Tải trọng 450kg (6 người) | Tải trọng 630kg (8 người) | Giải thích kỹ thuật |
|---|---|---|---|
| Hố thang (R x S) | 1600 x 1600 mm | 1800 x 1700 mm | Kích thước tối ưu cho cửa mở 700-800mm. |
| Kích thước Cabin | 1200 x 1000 mm | 1400 x 1100 mm | Đủ cho người đi xe lăn và chở đồ đạc cơ bản. |
| Cửa mở (CO) | 700 mm | 800 mm | Cửa rộng giúp dắt xe máy hoặc xe nôi dễ dàng. |
| Hố Pit / OH | 1400 / 4200 mm | 1500 / 4400 mm | OH cao đảm bảo lắp đặt động cơ không phòng máy. |
3.2. Chung cư Tầm trung & Nhà ở Xã hội (10 – 25 tầng)
Đây là loại chung cư phổ biến. Yêu cầu bắt buộc là phải có thang máy đủ lớn để chở băng ca cấp cứu.
- Tải trọng: 750kg (10 người) cho thang khách và 1000kg (13 người) cho thang hàng.
- Tốc độ: 90m/phút (1.5m/s) đến 105m/phút (1.75m/s).
|
Hạng mục |
Thang tải khách (750kg) |
Thang tải hàng/Cứu hộ (1000kg) |
|---|---|---|
| Hố thang (Rộng x Sâu) | 1900 x 2000 | 2200 x 2300 (Quan trọng để đạt chuẩn PCCC) |
| Kích thước Cabin | 1400 x 1350 | 1600 x 2100 (Sâu 2100mm để vừa băng ca) |
| Cửa mở | 900 | 1100 (Rộng để chuyển giường tủ, bàn ghế) |
| Chiều sâu Hố Pit | 1500 – 1600 | 1600 (Tốc độ cao cần hố sâu hơn để đặt giảm chấn lớn) |
| Chiều cao OH | 4400 | 4500 |
3.3. Chung cư Cao cấp & Tòa nhà cao tầng (> 25 tầng)
Yêu cầu thang máy chạy nhanh, êm và ít tiếng ồn.
- Tải trọng: 1000kg – 1350kg – 1600kg.
- Tốc độ: 2.0m/s – 3.0m/s (khoảng 120m – 180m/phút).
Bảng kích thước thang tốc độ cao (2.5m/s):
| Tải trọng (kg) | Kích thước hố thang (mm) | Kích thước Cabin (mm) | Pit / OH (mm) |
Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 1000kg | 2400 x 2400 | 1600 x 1500 | 2200 / 5200 | Hố Pit sâu 2.2m do dùng thiết bị giảm chấn dài hơn. |
| 1350kg | 2600 x 2600 | 1800 x 1700 | 2300 / 5400 | Cần không gian cho xích cân bằng trọng lượng cáp. |
| 1600kg | 2800 x 2700 | 2000 x 1800 | 2500 / 5600 | Kích thước rộng rãi. |
4. Tiêu chí chọn lựa kích thước thang máy chung cư phù hợp
Để chọn đúng kích thước, TTZ Việt Nam áp dụng quy trình 4 bước sau:
4.1. Bước 1: Tính toán lưu lượng người đi lại
- Khả năng vận chuyển: Trong 5 phút cao điểm, hệ thống thang máy phải chở được khoảng 6-8% tổng số người của tòa nhà.
- Thời gian chờ:
- Chung cư cao cấp: Dưới 40 giây.
- Chung cư trung bình: Dưới 60 giây.
- Lưu ý: Nếu tòa nhà cao trên 30 tầng, bắt buộc phải Phân vùng. Ví dụ: Nhóm thang A chỉ phục vụ tầng 1-15, nhóm thang B chỉ phục vụ tầng 16-30.
4.2. Bước 2: Phân biệt kích thước “Lọt lòng” và “Phủ bì”
- Kích thước lọt lòng: Là khoảng trống bên trong để thang máy chạy. Đây là số liệu quan trọng nhất.
- Kích thước phủ bì: Là kích thước bao gồm cả tường gạch và dầm bê tông.
- Lời khuyên: Tại vị trí cửa ra vào thang máy ở các tầng, bắt buộc phải đổ Dầm bê tông (kích thước tối thiểu 200x200mm) để bắt đường ray và treo cửa thang. Không được xây gạch đặc ở các vị trí này.
4.3. Bước 3: Tính toán nguồn điện
Thang càng lớn, chạy càng nhanh thì máy càng tốn điện.
- Thang 450kg: Máy kéo khoảng 3.7 kW.
- Thang 1000kg: Máy kéo khoảng 11 kW – 13 kW.
- Hệ thống điện: Cần nguồn điện 3 pha 380V ổn định và hệ thống Tiếp địa (dây mát nối đất) riêng biệt để chống nhiễu cho bảng mạch điện tử.
5. Quy định về mật độ thang máy cho chung cư
Theo QCVN 04:2021/BXD, để tránh tình trạng ùn tắc, Bộ Xây dựng quy định rất rõ về số lượng thang máy tối thiểu trong tòa nhà chung cư:
- Số lượng tối thiểu:
- Nhà chung cư từ 6 tầng trở lên phải có tối thiểu 1 thang máy.
- Nhà từ 9 tầng trở lên phải có tối thiểu 2 thang máy.
- Chỉ số phục vụ:
- Cần bố trí tối thiểu 1 thang máy cho 200 người cư trú trong tòa nhà (không tính người ở tầng 1).
- Tải trọng nâng tối thiểu của một thang máy phải là 400kg. Nếu chỉ có 1 thang, tải trọng tối thiểu phải là 630kg.
- Cách tính nhanh cho chủ đầu tư:
- Giả sử tòa nhà có 200 căn hộ, trung bình 3.5 người/căn => 700 người.
- Số thang máy cần thiết: 700 / 250 = 2.8 => Chọn 3 thang máy.
- Việc chọn số lượng thang đúng giúp nâng cao giá trị bất động sản và sự hài lòng của khách hàng.
6. Hệ thống kiểm soát ra vào thang máy
Với hơn 11 năm kinh nghiệm triển khai hệ thống an ninh tại Việt Nam, TTZ Việt Nam nhận thấy xu hướng tích hợp kiểm soát ra vào vào thang máy đang trở thành tiêu chuẩn bắt buộc cho mọi chung cư, từ bình dân đến cao cấp.
6.1. Giới thiệu hệ thống kiểm soát ra vào thang máy
Hệ thống này hoạt động như một “người gác cổng” thông minh, chỉ cho phép những người được cấp quyền mới có thể sử dụng thang máy để di chuyển đến các tầng cụ thể.
6.1.1. Cấu tạo cơ bản gồm 3 phần:
- Thiết bị nhận diện (Reader): Lắp đặt bên trong cabin (hoặc bên ngoài cửa thang). Các công nghệ phổ biến TTZ đang triển khai gồm:
- Bộ điều khiển trung tâm (Controller): “Bộ não” xử lý dữ liệu, kết nối với bảng mạch điều khiển của thang máy.
- Phần mềm quản lý: Giúp Ban quản lý thêm/xóa thẻ cư dân, trích xuất lịch sử ra vào, phân quyền tầng được đi.
6.1.2. Lợi ích vượt trội khi tích hợp kiểm soát thang máy:
Việc trang bị hệ thống này không chỉ đơn thuần là quẹt thẻ, mà mang lại giá trị thực tế cho cả chủ đầu tư và cư dân:
- Bảo mật tuyệt đối: Ngăn chặn người lạ, kẻ gian đột nhập vào các tầng căn hộ. Chỉ cư dân có thẻ/vân tay/khuôn mặt mới có thể nhấn nút tầng.
- Tối ưu hóa hành trình & Tiết kiệm năng lượng: Hạn chế việc sử dụng thang máy bừa bãi hoặc trẻ em nghịch ngợm nhấn tất cả các tầng. Điều này giúp giảm số lượt chạy không cần thiết, tiết kiệm điện năng và kéo dài tuổi thọ thiết bị.
- Quản lý thu phí chuyên nghiệp: Ban quản lý có thể dễ dàng khóa quyền truy cập thang máy đối với những hộ dân chưa hoàn thành nghĩa vụ phí dịch vụ, tạo sự công bằng và nâng cao ý thức cộng đồng.
- Nâng cao giá trị bất động sản: Một chung cư có hệ thống kiểm soát an ninh thông minh luôn được đánh giá cao hơn, thu hút người thuê và mua căn hộ nhờ cảm giác an tâm.
- Hỗ trợ truy vết & Điều tra: Trong trường hợp xảy ra sự cố (mất trộm, va chạm…), dữ liệu lịch sử ra vào giúp Ban quản lý dễ dàng xác định đối tượng xuất hiện tại hiện trường.
6.1.3. Hai hình thức kiểm soát phổ biến:
- Kiểm soát không phân tầng (Non-selective): Người dùng quẹt thẻ -> Thang máy cho phép nhấn nút gọi tầng -> Người dùng có thể nhấn bất kỳ tầng nào. Phù hợp cho chung cư mini hoặc tòa nhà văn phòng đơn lẻ.
- Kiểm soát phân tầng (Selective/Zoning): Người dùng quẹt thẻ -> Thang máy tự động sáng đèn tầng của nhà họ (hoặc chỉ cho phép nhấn đúng tầng đó). Đây là giải pháp cao cấp, bảo mật tuyệt đối, ngăn chặn việc cư dân tầng 5 đi lang thang lên tầng 10.
6.2. Những lưu ý khi tích hợp hệ thống kiểm soát vào thang máy
Để hệ thống an ninh hoạt động mượt mà cùng thang máy, Chủ đầu tư cần lưu ý những vấn đề kỹ thuật sau ngay từ khâu thiết kế hố thang:
6.2.1. Không gian lắp đặt bảng điều khiển:
- Các thang máy mini (tải trọng <450kg, cabin <1200mm) thường có bảng điều khiển rất hẹp.
- Lưu ý: Nếu bạn dự định lắp thiết bị FaceID (thường có kích thước lớn) hoặc đầu đọc thẻ, hãy yêu cầu hãng thang máy thiết kế Bảng điều khiển phụ hoặc để sẵn lỗ chờ (cut-out) âm tường. Tránh việc lắp thiết bị lồi ra ngoài gây vướng víu, va đập khi vận chuyển đồ đạc trong cabin chật hẹp.
6.2.2. Hệ thống dây tín hiệu trong Cáp tải:
- Đây là lỗi phổ biến nhất. Để thiết bị trong cabin (đầu đọc, màn hình, camera) kết nối được với phòng máy, cần có dây tín hiệu chạy dọc theo hố thang.
- Bắt buộc: Phải yêu cầu nhà cung cấp thang máy trang bị cáp tải có dư ít nhất 4-8 lõi dây tín hiệu dự phòng (Shielded twisted pair) hoặc dây mạng CAT6 mềm chuyên dụng.
- Hậu quả: Nếu không có dây này, việc lắp đặt sau này gần như bất khả thi hoặc phải thả dây lủng lẳng bên ngoài, rất nguy hiểm (dễ đứt, kẹt) và mất thẩm mỹ.
6.2.3. Giao diện kết nối:
- Hệ thống kiểm soát của TTZ cần kết nối với bộ điều khiển thang máy (Mainboard) thông qua các tiếp điểm khô (Dry Contact) hoặc giao thức truyền thông (RS485/HLI).
- Lưu ý: Cần làm rõ với đơn vị cung cấp thang máy về chi phí mở port (License) hoặc cung cấp bo mạch giao tiếp (Interface Board) để tránh tranh cãi phát sinh chi phí sau này.
6.2.4. Chống nhiễu điện từ:
- Động cơ thang máy là nguồn gây nhiễu từ trường cực mạnh. Nếu hố thang quá hẹp, dây tín hiệu an ninh buộc phải đi sát dây động lực 3 pha.
- Giải pháp: Hố thang nên đủ rộng để tách biệt máng điện động lực và máng điện nhẹ. Hệ thống tiếp địa (Earthing) của tòa nhà phải đạt chuẩn (< 4 Ohm) để đảm bảo đầu đọc thẻ không bị treo, camera không bị nhiễu hột.
7. Kết luận
Kích thước thang máy chung cư cần tuân thủ quy định pháp luật và tính toán kỹ thuật chính xác. Chọn đúng kích thước giúp tòa nhà vận hành tốt, cư dân không phải chờ đợi lâu, đảm bảo an toàn PCCC và tránh lãng phí chi phí sửa chữa sau này.
👉 Liên hệ ngay với TTZ Việt Nam để nhận tư vấn miễn phí và báo giá chi tiết hệ thống kiểm soát ra vào thang máy. Chúng tôi sẵn sàng khảo sát công trình của bạn trong vòng 24h!
Hotline: 0975939291
Website: ttz.com.vn
- Nhà Máy Là Gì? Bí Quyết Tăng 30% Hiệu Suất Logistics Bằng LPR và Face ID
- Nhà Xưởng Là Gì? Toàn Bộ Kiến Thức Chuyên Sâu Về Phân Loại, Vai Trò Và Xu Hướng Xây Dựng Tối Ưu
- Lịch nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm 2021
- Cách sử dụng máy chấm công khuôn mặt chi tiết từ A đến Z
- Tổng hợp lỗi máy chấm công và cách khắc phục nhanh nhất
